Poradnik
Co przerywa post? Kawa, herbata i słodziki
Nie ma oficjalnej definicji tego, co przerywa post przerywany; odpowiedź zależy od tego, po co pościsz. W badaniach jedzenia ograniczonego czasowo post oznaczał brak kalorii, a w części z nich dozwolone były woda, czarna kawa, zwykła herbata i napoje dietetyczne. Przed badaniem krwi na czczo zasady są surowsze: zwykle tylko czysta woda, a pierwszeństwo mają zalecenia laboratorium lub lekarza.
Krótka odpowiedź: zależy, po co pościsz
Nie znaleźliśmy oficjalnej definicji tego, co przerywa post przerywany. Badacze ustalają własne zasady w każdym badaniu, a w badaniach, które przejrzeliśmy, oznaczały one brak jedzenia i napojów z kaloriami w godzinach postu.
Badanie krwi na czczo to co innego. Ma konkretny cel medyczny, a MedlinePlus, serwis amerykańskiej National Library of Medicine, podaje, że zwykle oznacza ono brak jedzenia i picia z wyjątkiem czystej wody przez kilka godzin. Jeśli pościsz przed badaniem, stosuj się do otrzymanych zaleceń, a nie do zasad postu przerywanego.
Woda
Czysta woda nie przerywa postu według żadnej z powyższych definicji. Healthdirect podaje, że w czasie postu przerywanego wodę można pić o każdej porze i że może być potrzebne picie jej więcej, aby się nie odwodnić. Według MedlinePlus czysta woda jest dozwolona także przed badaniem krwi na czczo, ale wody smakowe, w tym cytrynowe, mogą zawierać cukry lub słodziki i należy ich unikać.
Czy kawa lub herbata przerywa post?
Czarna kawa i zwykła herbata zawierają bardzo mało energii. Baza USDA FoodData Central podaje dla parzonej kawy i parzonej czarnej herbaty po 1 kcal na 100 g, co daje około 2 kcal na filiżankę 8 fl oz, czyli ok. 240 ml (nasze wyliczenie na podstawie gramatur porcji USDA).
W jednym badaniu z randomizacją dotyczącym jedzenia ograniczonego czasowo uczestników zachęcano do picia dużej ilości wody i pozwalano im w oknie postu na napoje bez kalorii, takie jak czarna herbata, kawa i napoje dietetyczne (Cienfuegos i wsp., 2020). W innych badaniach zasady mogły być surowsze lub łagodniejsze, więc pokazuje to, na co pozwolił jeden zespół badaczy, a nie powszechny standard.
Przed badaniem krwi na czczo kawa jest niedozwolona: MedlinePlus podaje, że sok, kawa, napoje gazowane i inne napoje mogą wpłynąć na wyniki.
Mleko, śmietanka i cukier
Kalorie pojawiają się wraz z dodatkami do kawy i herbaty. Żadne badanie nie ustaliło progu kalorii, poniżej którego post nadal się liczy, więc to, czy odrobina mleka ma znaczenie, zależy od tego, jak ściśle definiujesz swój post (nasza ocena). Poniższe wartości wyliczono z danych USDA na 100 g i gramatur porcji USDA, po zaokrągleniu.
| Produkt | Energia na 100 g | Przybliżona energia na porcję |
|---|---|---|
| Parzona kawa | 1 kcal | Około 2 kcal na filiżankę 8 fl oz |
| Parzona czarna herbata | 1 kcal | Około 2 kcal na filiżankę 8 fl oz |
| Mleko pełne (3,25% tłuszczu) | 61 kcal | Około 9 kcal na łyżkę |
| Half and half (mieszanka mleka i śmietanki) | 131 kcal | Około 20 kcal na łyżkę |
| Cukier biały | 387 kcal | Około 16 kcal na łyżeczkę |
Czy słodziki przerywają post?
Słodziki bezcukrowe dostarczają niewiele energii lub wcale, dlatego w opisanym wyżej badaniu dozwolone były napoje dietetyczne. Mniej jasne jest, czy wpływają na kontrolę poziomu glukozy we krwi, a większość danych z badań na ludziach jest krótkoterminowa.
Metaanaliza 29 badań z randomizacją z udziałem 741 uczestników wykazała, że aspartam, sacharyna, stewia i sukraloza nie podnosiły poziomu glukozy we krwi po spożyciu (Nichol i wsp., 2018). Jednak w 2-tygodniowym badaniu z randomizacją z udziałem 120 zdrowych dorosłych sacharyna i sukraloza pogarszały odpowiedź glikemiczną, a efekty różniły się u poszczególnych osób (Suez i wsp., 2022).
Wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia z 2023 roku odradzają stosowanie słodzików bezcukrowych w celu kontroli masy ciała, ponieważ przegląd WHO nie wykazał długoterminowych korzyści dla ilości tkanki tłuszczowej i wskazał na możliwe niepożądane skutki długoterminowe. WHO oceniło to zalecenie jako warunkowe; nie dotyczy ono osób z wcześniej rozpoznaną cukrzycą.
Guma do żucia, bulion i suplementy
Nie znaleźliśmy badania, które sprawdzałoby, czy guma do żucia, bulion lub suplementy przerywają post przerywany. Bulion jest jedzeniem i zawiera trochę energii, a słodzona guma czy suplementy w formie żelek mogą zawierać cukier, więc najlepszą wskazówką jest etykieta (nasza ogólna rada). Przed badaniem krwi na czczo MedlinePlus zaleca nie żuć gumy, nie palić i nie ćwiczyć, zapytać, czy przyjąć zwykłe leki, i nie odstawiać żadnego leku bez polecenia lekarza.
Co przerywa post w kontekście autofagii?
Autofagia to proces, w którym komórki rozkładają i przetwarzają własne składniki. Twierdzenia, że post musi trwać określoną liczbę godzin albo że konkretny napój zatrzymuje autofagię, wykraczają daleko poza dane z badań na ludziach.
Autorzy protokołu badania na ludziach z 2024 roku zaznaczają, że dane z modeli zwierzęcych potwierdzają autofagię wywołaną postem, ale badania na ludziach opierały się głównie na pośrednich i nieprecyzyjnych markerach, a badań na ludziach w tym temacie wyraźnie brakuje (Masedunskas i wsp., 2024). Nie znaleźliśmy badania na ludziach, które wskazywałoby jedzenie, napój lub ilość kalorii wyłączające autofagię.
Kto powinien najpierw zasięgnąć porady lekarza
Według healthdirect post przerywany nie jest odpowiedni dla osób w ciąży lub karmiących piersią, dzieci i nastolatków (czyli wszystkich poniżej 18. roku życia), osób, które mają lub miały zaburzenia odżywiania, osób z niedowagą, osób starszych oraz osób przyjmujących codziennie leki, które trzeba brać z jedzeniem. Osoby z cukrzycą przyjmujące leki obniżające poziom glukozy we krwi, w tym insulinę, powinny porozmawiać z lekarzem, zanim zaczną pościć.
Sablo, licznik postu na iPhone’a, pokazuje, kiedy rozpoczął się post, godzinę celu i to, kiedy otwiera się okno żywieniowe. Ten poradnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie jest poradą medyczną; zanim zmienisz sposób odżywiania, porozmawiaj z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki.
Najczęstsze pytania
Czy czarna kawa przerywa post?
W poście przerywanym czarną kawę zwykle traktuje się jako napój bez kalorii: według danych USDA parzona kawa ma około 2 kcal na filiżankę, a co najmniej jedno badanie jedzenia ograniczonego czasowo na nią pozwalało. Przed badaniem krwi na czczo kawa jest niedozwolona, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Czy herbata przerywa post?
Zwykła parzona herbata ma według danych USDA około 2 kcal na filiżankę, a czarna herbata była dozwolona w oknie postu w co najmniej jednym badaniu. Mleko i cukier dodają kalorii.
Czy słodziki przerywają post?
Dostarczają niewiele energii lub wcale, ale dane o ich wpływie na poziom glukozy we krwi są niejednoznaczne i głównie krótkoterminowe. Metaanaliza nie wykazała wzrostu glukozy we krwi, natomiast 2-tygodniowe badanie wykazało, że sacharyna i sukraloza pogarszały odpowiedź glikemiczną u części osób.
Co przerywa post przed badaniem krwi?
Wszystko poza czystą wodą, chyba że lekarz zaleci inaczej. MedlinePlus odradza też żucie gumy, palenie i ćwiczenia w czasie postu i podaje, że post zwykle trwa od 8 do 12 godzin.
Źródła
- MedlinePlus, US National Library of Medicine. Fasting for a blood test. — Tylko czysta woda; bez gumy, palenia i ćwiczeń; zwykle od 8 do 12 godzin; kawa i inne napoje mogą wpłynąć na wyniki; przed odstawieniem leków zapytaj lekarza.
- US Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central, SR Legacy entries 171890 (coffee, brewed), 173227 (tea, black, brewed), 171265 (milk, whole, 3.25%), 171255 (cream, half and half), 169655 (sugars, granulated). — Energia na 100 g (1, 1, 61, 131 i 387 kcal) oraz gramatury porcji użyte do wyliczenia wartości na porcję.
- Cienfuegos S, Gabel K, Kalam F, et al. (2020). Effects of 4- and 6-h time-restricted feeding on weight and cardiometabolic health: a randomized controlled trial in adults with obesity. Cell Metabolism 32(3), 366-378. — Metodyka: zachęcano do picia wody; w oknie postu dozwolone napoje bez kalorii, np. czarna herbata, kawa i napoje dietetyczne.
- Nichol AD, Holle MJ, An R (2018). Glycemic impact of non-nutritive sweeteners: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. European Journal of Clinical Nutrition 72(6), 796-804. — 29 badań z randomizacją, 741 uczestników; nie stwierdzono, by spożycie słodzików niskokalorycznych podnosiło poziom glukozy we krwi.
- Suez J, Cohen Y, Valdés-Mas R, et al. (2022). Personalized microbiome-driven effects of non-nutritive sweeteners on human glucose tolerance. Cell 185(18), 3307-3328. — 120 zdrowych dorosłych, 2 tygodnie; sacharyna i sukraloza pogarszały odpowiedź glikemiczną, z efektami zależnymi od osoby.
- World Health Organization (2023). WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight control in newly released guideline. — Warunkowe zalecenie przeciw stosowaniu słodzików bezcukrowych do kontroli masy ciała; nie dotyczy osób z wcześniej rozpoznaną cukrzycą.
- Masedunskas A, de Ciutiis I, Hein LK, et al. (2024). Investigating the impact of glycogen-depleting exercise combined with prolonged fasting on autophagy and cellular health in humans: a randomised controlled crossover trial. Nutrients 16(24), 4297. — Protokół badania: dane zwierzęce potwierdzają autofagię wywołaną postem; badania na ludziach opierają się na pośrednich markerach i są nieliczne.
- Healthdirect Australia. Intermittent fasting (last reviewed December 2025). — Wodę można pić o każdej porze; kto nie powinien stosować postu przerywanego; rozmowa z lekarzem przy lekach na cukrzycę.